KUALA LUMPUR: Mahkamah Persekutuan hari ini sebulat suara menolak permohonan Peguam Negara Persekutuan (AG) mengetepikan rayuan Persatuan Undang-undang Sabah (SLS) untuk meneruskan semakan kehakimannya terhadap 40 peratus hak perlembagaan Sabah.

Presiden SLS Roger Chin berkata, semakan ini mencabar Perintah Kerajaan Persekutuan 2022, yang dikeluarkan di bawah Perkara 112D Perlembagaan Persekutuan, berhubung pemberian khas Sabah.

“Kelayakan, yang berakar umbi dalam Perkara 112C, telah lama tertunggak,” katanya dalam kenyataan hari ini.

Roger berkata, SLS berhujah bahawa kedua-dua kerajaan Persekutuan dan negeri Sabah gagal menjalankan semakan kedua mandatori di bawah Perkara 112D menjelang 1974, melengahkannya selama 48 tahun.

Kelewatan ini, katanya, telah mengakibatkan kerugian kewangan yang besar bagi rakyat Sabah, yang telah dilucutkan pembayaran yang sah semasa “Tahun-Tahun Hilang” ini.

“Rayuan AG bergantung pada empat soalan undang-undang utama, memfokuskan pada sama ada permohonan SLS jatuh di bawah bidang kuasa eksklusif Mahkamah Persekutuan, sama ada SLS mempunyai pendirian untuk membawa semakan itu, dan sama ada perkara itu boleh dibenarkan.

“Di sebalik hujah-hujah ini, mahkamah yang diketuai oleh Tan Sri Datuk Nallini Pathmanathan, Datuk Zabariah Mohd Yusof, dan Datuk Rhodzariah Bujang, dengan tegas mengekalkan keputusan Mahkamah Tinggi dan Mahkamah Rayuan sebelum ini, membenarkan SLS diteruskan,” katanya.

Mewakili Peguam Negara ialah Peguam Kanan Persekutuan Shamsul Bolhassan dan Ahmad Hanir bin Hambaly @ Arwi, bersama-sama Peguam Persekutuan Kogilambigai a/p Muthusamy dan Liyana Muhammad Fuad manakala David Fung Yin Kee, Jeyan Marimuttu, dan Janice Junie Lim mewakili SLS.

Menurut Roger, Mahkamah jelas, hujah Peguam Negara bahawa perkara ini terletak di bawah bidang kuasa eksklusif Mahkamah Persekutuan di bawah Perkara 128(1)(b) gagal dipegang.

“Para hakim mendapati, pada peringkat ini, tiada pertikaian wujud antara Sabah dan Persekutuan yang akan mencetuskan bidang kuasa tersebut.

“Mereka seterusnya menegaskan bahawa SLS mempunyai pendirian yang diperlukan untuk membawa perkara ini ke semakan kehakiman,” katanya.

Roger berkata, mahkamah juga menyatakan, “Memandangkan tiada kes prima facie untuk mewujudkan bidang kuasa eksklusif di bawah Perkara 128(1)(b), dan memandangkan SLS mempunyai kedudukan ambang, tidak ada keperluan untuk memberikan kebenaran untuk rayuan ini. Isu kedudukan, jika perlu, boleh dikaji semula semasa semakan substantif.

“Mengenai kewajaran, mahkamah memutuskan dengan tegas bahawa kegagalan untuk menyemak Geran Khas Sabah adalah soal undang-undang, bukan dasar menutup pintu untuk sebarang rayuan lanjut mengenai perkara ini.

“Dengan kemenangan yang memberangsangkan ini, semakan kehakiman kini akan diteruskan ke fasa seterusnya, di mana merit kes akan dinilai oleh Mahkamah Tinggi di Kota Kinabalu.

“Sesi pengurusan kes telah dijadualkan pada 30 Oktober 2024, di mana arahan untuk langkah seterusnya akan dikeluarkan,” jelasnya.

Tambah beliau, keputusan ini merupakan satu langkah penting ke hadapan bagi SLS dan rakyat Sabah dalam mencari keadilan tertunggak dan pampasan yang adil.

“SLS akan terus memberikan kemas kini tentang kes kritikal ini ,” ujarnya.

Kota Kinabalu: Perjanjian Konservasi Alam Semulajadi (NCA) berkaitan perdagangan kredit karbon belum terikat (dimuktamadkan) dan tertakluk kepada usaha wajar (due diligence) yang harus dilaksanakan terlebih dahulu.

Peguam Besar Sabah, Datuk Nor Asiah Mohd Yusof dalam satu kenyataan berkata, kerajaan negeri tidak akan membenarkan mana-mana tanah di Sabah sama ada untuk disewa, dipindah milik atau dicagarkan sebagai syarat perjanjian membabitkan program perniagaan atau penjualan karbon.

Beliau berkata, tujuan perdagangan kredit karbon adalah bagi memperdagangkan aset karbon yang disimpan didalam pokok atau hutan agar hutan dapat dilindungi serta dipulihara.

“Tujuan perjanjian NCA adalah untuk memperdagangkan aset karbon yang terdapat di dalam kawasan hutan simpan yang mana diklasifikasikan sebagai kawasan hutan simpan dilindungi sepenuhnya. Kawasan ini masih belum dikenal pasti, diketahui dan diterokai. 

“Tiada sebarang perjanjian karbon akan dipersetujui atau dilaksanakan tanpa mendapat persetujuan daripada komuniti tempatan yang akan terjejas dengan pelaksanaan perjanjian tersebut. 

“Kerajaan negeri Sabah mempromosikan ‘carbon sovereignty‘ sebagai salah satu polisi utama negeri. 

“Sebarang perjanjian yang bertentangan dengan polisi ‘carbon sovereignty‘ ini tidak akan dibenarkan untuk dilaksanakan atau diteruskan termasuk perjanjian NCA,” katanya.

Dalam pada itu, Nor Asiah berkata, kerajaan negeri menandatangani perjanjian NCA pada Oktober tahun lalu dengan syarat bahawa ia bukan perjanjian muktamad dan bergantung kepada beberapa ketetapan.

Antaranya ia harus dipersetujui oleh Peguam Besar Negeri dan ahli kabinet, semua syarat perjanjian NCA yang tidak adil dan tidak munasabah dipinda serta dihapuskan daripada perjanjian.

Selain itu, antara ketetapan lain dinyatakan dalam perjanjian ini haruslah mendapat kebenaran dan memperolehi kebenaran daripada semua komuniti tempatan yang akan terlibat dengan perjanjian ini di samping kawasan yang dikenal pasti adalah sesuai serta boleh digunakan.

Nor Asiah turut menjelaskan Sabah mempunyai hak ‘carbon sovereignty‘ di samping bakal memulakan membina tenaga dan kepakaran di bawah Suruhanjaya Perubahan Iklim Sabah (SCAC) bagi menguruskan karbon di masa hadapan.

Ini bagi memastikan ia selari dengan piawaian antarabangsa yang diiktiraf, menjaga dan memproses karbon tersebut dengan mengutamakan keadilan, inklusif serta telus.