KOTA KINABALU: Bekas Ketua Menteri Sabah Datuk Yong Teck Lee telah menulis dalam kenyataannya hari ini mengulas mengenai Laporan nahas udara Double Six Nomad 9M-ATZ yang berlaku pada 6 Jun 1976, yang turut mengorbankan Ketua Menteri Sabah ketika itu ,Tun Fuad Stephens bersama beberapa anggota Kabinet negeri.

Kenyataan Yong seperti berikut:

Perlu diingatkan bahawa laporan Australia terdiri daripada dua laporan:- Satu laporan adalah oleh Jabatan Pengangkutan (kerajaan). Satu lagi laporan adalah oleh Government Aircraft Factories GAF (sebuah syarikat komersial di bawah Jabatan Perindustrian dan Perdagangan). GAF ialah pengeluar pesawat Nomad yang dibeli oleh Sabah Air pada tahun 1975.

“Apabila membaca laporan GAF, kita perlu ingat bahawa GAF adalah pengeluar pesawat Nomad.

“Perbezaan dalam peranan ini” antara Jabatan Pengangkutan dan syarikat GAF digambarkan dengan indah oleh Jabatan Pengangkutan Australia dalam laporan (halaman 58, para 8). Inilah konteks yang kita kena baca dalam laporan GAF.

Laporan Jabatan Pengangkutan Australia mengandungi komunikasi dalaman (telegram, memo, beberapa nota bertulis tangan).

Tetapi laporan Malaysia mengandungi terutamanya penemuan dan kesimpulan Penyiasat. Tiada komunikasi dalaman di kalangan pegawai Kerajaan (Persekutuan dan Negeri Sabah) dan Sabah Air disediakan dalam laporan Malaysia.

Malaysia yang mahu laporan itu diklasifikasikan

Laporan Australia di Folio 13 bertarikh 3 Januari 1978 (Australia) mendedahkan bahawa “pihak berkuasa Malaysia meminta laporan itu dianggap sebagai Sulit”.

Oleh itu, tanggungjawab kini terletak pada kerajaan Malaysia untuk menjelaskan mengapa Malaysia telah meminta laporan itu diklasifikasikan di tempat pertama.

Versi Ku Li tiada

Kedua-dua laporan Malaysia dan Australia tidak menyebut detik-detik terakhir sebelum Nomad 9M-ATZ yang malang itu berlepas dari Labuan, iaitu apa yang dikatakan Tengku Razaleigh (pada April 2010 di Kota Kinabalu) secara terbuka mengenai beliau dan dua orang lagi yang turun dari Nomad ke menaiki seorang lagi Nomad (9M-AUA), yang menuju ke Kudat sebelum meneruskan ke Kota Kinabalu.

Laporan Malaysia menyebut beberapa bagasi penumpang dalam Nomad 9M-AUA (penerbangan ke Kudat) ditemui dalam serpihan kapal Nomad 9M-ATZ di Sembulan, Kota Kinabalu.

Fakta ini sendiri memerlukan siasatan terhadap apa yang berlaku di lapangan terbang Labuan. Sebagai contoh, siapa yang telah memuatkan bagasi bukan penumpang ke Nomad 9M-ATZ?

Laporan Malaysia juga menyatakan bahawa Nomad 9M-ATZ telah kekal “di Labuan semalaman”, telah diterbangkan ke Labuan “oleh juruterbang Penerbangan Sabah yang lain pada hari sebelumnya.” Adakah juruterbang ini dipanggil untuk memberi keterangan kepada Jawatankuasa Siasatan?

Tiada muatan berat berlebihan

Laporan Malaysia adalah muktamad bahawa tidak ada lebihan muatan kerana “berat berlepas yang dikira ialah 8065 lbs. Ini adalah di bawah berat berlepas maksimum 8500 lbs. Pesawat telah dimuatkan dalam had berat yang ditetapkan” (mencari no. 6) dalam Kesimpulan (halaman 14).

Oleh itu, Kementerian Pengangkutan Malaysia perlu menjelaskan mengapa, dalam jawapannya kepada Parlimen pada masa lalu, bahawa muatan berlebihan pesawat itu dikatakan menjadi punca nahas udara.

325 paun atau 415 paun?

Perbezaan yang berpotensi relevan antara kedua-dua laporan ialah laporan Malaysia mendapati kawasan Bagasi Belakang mempunyai 325 paun bagasi. Tetapi warga Australia itu mendakwa bahawa Bagasi Belakang ialah 415 lbs. Percanggahan 27.7% ini perlu dijelaskan.

Lebih banyak maklumat diperlukan tentang “kegagalan luar biasa” (sebelah dalam engsel sayap) yang disebut dalam halaman 8 laporan Malaysia. Pada halaman 8 yang sama, laporan itu menunjukkan beberapa kebimbangan teknikal yang bercanggah.

Laporan Australia dikeluarkan sepenuhnya

Laporan Australia direkodkan telah dilihat secara dalaman di Arkib Negara Australia pada 14.3.2012. Ini adalah tarikh sebenar jawapan Arkib yang diberikan kepada saya pada tahun 2012.

Jawapan itu mengatakan bahawa 110 folio ditahan dalam laporan yang masih diklasifikasikan. Saya kini boleh menyatakan, selepas meneliti laporan Australia, bahawa 110 folio dimasukkan dalam laporan Australia yang dikeluarkan pada 26 April 2023. Dengan kata lain, laporan dikeluarkan Australia itu sendiri adalah sepenuhnya.

Adakah kapal terbang Nomad itu terpaksa menunggu?

Laporan Australia itu mengandungi laporan berita (“SAAT TERAKHIR NOMAD”) oleh Herald pada 11 Jun 1976 dari Kuala Lumpur bahawa “Kemalangan pesawat Nomad yang mengorbankan Ketua Menteri Negeri Sabah Mohamed Fuad berlaku selepas pesawat itu berpatah balik pada pendaratan pertamanya. Ia terpaksa memberi laluan kepada pesawat lain, kata pegawai tersebut.” Versi detik-detik terakhir ini sepatutnya dijelaskan dalam kedua-dua laporan.

Rekod inkues hendaklah dikeluarkan

Memandangkan maklumat yang hilang, saya percaya bahawa kerajaan harus mengeluarkan rekod, termasuk kenyataan saksi dan keterangan, Inkues yang dijalankan di Sabah oleh Majistret kehakiman ke atas kematian orang-orang dalam tragedi nahas udara Double Six. Inkues itu diadakan dalam beberapa bulan selepas nahas udara.

Apa yang relevan ialah, mengapa pesawat Nomad itu dibenarkan terbang sedangkan Jabatan Penerbangan Awam tidak meluluskannya untuk penerbangan pada masa itu?

KOTA KINABALU: Keputusan Kabinet Persekutuan untuk mendedahkan laporan akhir mengenai nahas pesawat Double Six yang mengorbankan 11 orang termasuk pemimpin Kerajaan Negeri Berjaya Tun Fuad Stephens pada 1976 adalah melegakan, kata Ketua Menteri Datuk Seri Hajiji Noor.

“Ini melegakan kerana ia membongkar apa yang sebenarnya berlaku pada hari itu. Satu kelegaan bukan sahaja kepada keluarga mereka yang terkorban dalam nahas pesawat tetapi juga kepada rakyat Sabah,” katanya.

Hajiji berkata demikian sebagai mengulas pengumuman Perdana Menteri Datuk Seri Anwar mengenai keputusan Kabinet Persekutuan membenarkan penyahklasifikasian dokumen yang telah disembunyikan selama 47 tahun.

“Kerajaan Negeri akan menerima penemuan laporan itu dengan hati terbuka,” katanya.

Oleh NORMIMIE DIUN

KOTA KINABALU: Ketua Menteri Datuk Seri Hajiji Noor mengarahkan Laporan Status Pelaksanaan dan Pencapaian Hala Tuju Sabah Maju Jaya (SMJ) akan dibentangkan setiap tahun oleh setiap kementerian negeri mulai tahun ini pada 29 Mac.

“Saya telah mengarahkan Setiausaha Kerajaan Negeri supaya pada 29 Mac ini, bukan sahaja setiap kementerian mesti membentangkan laporan masing-masing tetapi kita juga perlu menganjurkan Hari Terbuka untuk membolehkan orang ramai dengar, lihat dan rasai maksud dan nilai Hala Tuju Sabah Maju Jaya.

“Saya berharap semua agensi kerajaan bersedia untuk memberikan laporan mengenai status pelaksanaan dan pencapaian inisiatif di bawah bidang kuasa masing-masing.

“Saya juga mahu agensi Persekutuan di Sabah membentangkan perancangan dan status program mereka serta projek yang sedang dilaksanakan untuk rakyat lihat dan faham,” katanya sambil menambah bahawa beliau berharap pejabat Setiausaha Persekutuan Negeri akan melakukannya menyelaraskan penyertaan agensi persekutuan semasa Hari Terbuka.

“Ini penting kerana saya berpegang teguh pada prinsip bahawa kejayaan agenda pembangunan kerajaan bukan hanya pada nilai dan makna pembangunan yang kita dengar tetapi ia juga perlu dilihat dan dirasai oleh rakyat.

“Petunjuk ekonomi awal telah menunjukkan bahawa Sabah berada di landasan yang betul, justeru SMJ memulihkan ekonomi negeri dan mencatatkan paras tertinggi sepanjang masa hasil sebanyak RM5.449 bilion bagi tahun kewangan berakhir pada 31 Disember 2021,” katanya.

Beliau berkata demikian dalam ucapannya semasa Perhimpunan Penjawat Awam Negeri di Pusat Konvensyen Antarabangsa Sabah (SICC) di sini pada Selasa.

Hajiji yang juga Menteri Kewangan berkata kunci untuk berjaya melaksanakan agenda pembangunan adalah komitmen untuk bekerja sebagai satu pasukan.

“Sebagai pemimpin Kerajaan dan Negeri, saya memerlukan pasukan yang memahami sepenuhnya maksud hala tuju pembangunan negeri. Penerimaan dan kebersamaan adalah asas, manakala terasnya ialah komitmen dan kemahuan untuk bekerja dan mencapai matlamat bersama,” katanya.

Bagaimanapun penularan Covid-19 menjadi kritikal selepas Pilihan Raya Negeri pada Sept 2020 memerlukan Kerajaan Gabungan Rakyat Sabah (GRS) untuk mengambil langkah segera untuk merangka pemulihan ekonomi Sabah strategi.

Enam bulan selepas mengambil alih Kerajaan Negeri, Kerajaan GRS melancarkan Hala Tuju SMJ pada 29 Mac 2021, melakarkan pembangunan Sabah untuk lima tahun akan datang.

“Kejayaan rancangan pembangunan ini bergantung kepada penerimaan, perpaduan, komitmen dan kehendak rakyat serta kakitangan perkhidmatan awam sebagai pemegang kepentingan utama,” katanya

Sebagaimana lambang negeri adalah milik semua rakyat Sabah, beliau berharap semua orang menerima bahawa mereka sedang menuju ke arah yang sama melalui SMJ.

“Pada masa yang sama, saya yakin semua faham bahawa itu adalah progresif dan berjaya Sabah penting untuk Malaysia secara keseluruhan. Pertumbuhan ekonomi negeri mempunyai langsung kesan kepada kadar pertumbuhan ekonomi negara. Sebagai wilayah penting, kemajuan Sabah akan mengukuhkan Persekutuan Malaysia,” ujarnya.

Hajiji berkata, Kerajaan Negeri amat menghargai komitmen tinggi Persekutuan Kerajaan untuk memenuhi keperluan pembangunan Sabah seperti yang dicita-citakan oleh rakyat. Komitmen Kerajaan Persekutuan dizahirkan melalui tindakan penyelesaian perkara yang timbul daripada Perjanjian Malaysia 1963 (MA63) dan pindaan kepada Perlembagaan Persekutuan baru-baru ini.

Memformalkan Perjanjian Kerjasama Komersial (CCA) antara Negara Kerajaan dan Petronas pada 7 Disember tahun lalu juga disebabkan kehendak politik Kerajaan Persekutuan untuk memberi Sabah lebih banyak bersuara, penyertaan yang lebih besar dan hasil lebih besar dalam industri minyak dan gas.

“Dalam masa kurang daripada sebulan selepas pemformalan CCA, hasilnya boleh dilihat melalui pelancaran Pelan Induk Gas Sabah, manakala Petronas telah mula memenuhinya tanggungjawab dengan membayar Cukai Jualan Negeri ke atas produk Petroleum.

“Alhamdulillah, atas kerjasama dan strategi yang berkesan, hari ini Kerajaan GRS telah berjaya merealisasikan aspirasi rakyat.

“Hakikatnya perkhidmatan awam adalah sebahagian daripada kejayaan, bermakna kemahuan politik mesti disusuli dengan pelaksanaan yang memerlukan sokongan daripada kakitangan penjawat awam,” katanya.

Bagi tujuan ini, Hajiji yakin di bawah semangat Keluarga Malaysia, 20,363 kakitangan penjawat awam negeri dan 103,030 persekutuan mampu memastikan kejayaan pelaksanaan Hala Tuju Sabah Maju Jaya.