NABAWAN: Sistem tagal terus diiktiraf sebagai antara pendekatan terbaik dalam memulihara sumber perikanan sungai di Sabah, selain berperanan memperkukuh kesejahteraan dan ekonomi masyarakat luar bandar.

Pengarah Jabatan Perikanan Sabah, Datin Dr. Shuhadah Mustapha berkata, sistem tagal yang diamalkan secara turun-temurun terbukti berjaya memulihkan sumber ikan sungai yang semakin berkurangan, di samping menjadi sandaran penting dalam menjamin keterjaminan makanan komuniti pedalaman.

Katanya, sistem berteraskan penjagaan, pemuliharaan dan pengurusan sumber perikanan itu merupakan warisan masyarakat Sabah yang telah dipraktikkan sejak sekian lama serta terbukti berkesan sebagai pendekatan konservasi berasaskan komuniti.

“Di kawasan Pensiangan dan Pagalungan sahaja terdapat sebanyak 21 tagal tradisi yang masih aktif. Perkembangan ini membuktikan kesedaran masyarakat terhadap kepentingan memelihara sungai semakin meningkat,” katanya.

Teks ucapan beliau disampaikan oleh Timbalan Pengarah Jabatan Perikanan (Operasi) Sabah, Lawrence Kissol Jr. ketika merasmikan Majlis Perasmian Tagal Tradisi Kampung Kuala Sumatalun, di sini, pada Khamis.

Menurutnya, Pagalungan turut mencatat satu lagi kejayaan apabila Tagal Kampung Sosogoh berjaya dibangunkan sebagai destinasi tagal eko-pelancongan.

Beliau berkata, sehingga kini Sabah mempunyai sebanyak 654 tagal yang melibatkan 232 sungai, dengan 43 daripadanya berada dalam kategori Tagal Memorandum Persefahaman (MoU).

“Selain menjadi mekanisme pemuliharaan sumber perikanan, sistem tagal mempunyai potensi besar menjana ekonomi komuniti menerusi pembangunan eko-pelancongan seperti aktiviti bermain ikan jinak, perkhemahan, sukan memancing dan rekreasi alam semula jadi,” katanya.

Dalam pada itu, beliau berkata, Tagal Kampung Kuala Sumatalun mempunyai keistimewaan tersendiri kerana sungainya didiami spesies ikan salarong yang hanya terdapat di beberapa kawasan sungai tertentu di Sabah.

Menurutnya, keunikan tersebut memberi nilai tambah yang besar kepada potensi kawasan berkenaan untuk dibangunkan sebagai produk pelancongan komuniti, sekali gus membuka peluang pekerjaan dan menjana pendapatan penduduk setempat.

Sementara itu, beliau turut mengingatkan komuniti tagal supaya sentiasa berwaspada terhadap ancaman penyakit ikan serta perubahan cuaca selepas beberapa sungai di Sabah dilaporkan mengalami kejadian kematian ikan secara mengejut dalam jumlah yang besar pada tahun ini.

Katanya, keadaan itu dipercayai berpunca daripada jangkitan virus KHV (Koi Herpesvirus), selain faktor musim kemarau yang melanda beberapa kawasan.

Sehubungan itu, Jabatan Perikanan mengesyorkan beberapa langkah kawalan termasuk melarang pemindahan ikan dari satu sungai ke sungai lain serta tidak melepaskan spesies ikan asing ke dalam sungai bagi melindungi spesies tempatan dan mengawal penularan penyakit.

“Bagi mengurangkan kerugian kepada komuniti tagal, Jabatan Perikanan turut mencadangkan supaya pembukaan tagal dilaksanakan secara terkawal mengikut kesesuaian semasa,” katanya.

Turut hadir pada majlis itu ialah Pegawai Daerah Nabawan, Marshal Anthony @ Idham; Ketua Daerah, Philip Antugi; serta Pengerusi Tagal Kampung Kuala Sumatalun, Pilin Lumbis.

RANAU: Sebanyak 123 kawasan tagal telah diwujudkan di Ranau setakat ini, bukan sahaja menjadikannya daerah mempunyai tagal terbanyak tetapi melonjakkan status sebagai destinasi ekopelancongan terulung di Sabah dan negara.

Bangga dengan kejayaan ini, Timbalan Ketua Menteri II Datuk Seri Dr. Joachim Gunsalam yang juga Ahli Dewan Undangan Negeri (ADUN) Kundasang berterima kasih kepada Jabatan Perikanan Sabah kerana turut mewujudkan satu-satunya Pusat Informasi Tagal bagi negeri ini di Ranau.   

“Kita berbangga dan gembira dengan kejayaan dicapai oleh Jabatan Perikanan Sabah bersama masyarakat terutamanya di Ranau.

“Sistem tagal yang merupakan satu usaha masyarakat tempatan dengan Kerajaan Negeri melalui Jabatan Perikanan Sabah untuk melindungi, memulihara dan mengurus sumber perikanan sungai di Sabah kini turut melonjakkan lagi status Ranau sebagai destinasi ekopelancongan terulung di Sabah dan negara,” katanya ketika merasmikan tiga Jawatankuasa Tagal Kg. Turuntongon, di sini, hari ini.

Teks ucapan beliau disampaikan oleh Setiausaha Politiknya, Yubidi Gompoyo.

Sistem tagal merupakan satu sistem perikanan tradisional yang dipraktikkan secara turun temurun di kalangan masyarakat tempatan di Sabah.

Justeru, Jabatan Perikanan Sabah telah memperkasakan sistem tagal ini melalui perkongsian pintar di antara Jabatan dan komuniti.

Pelaksanaan sistem tagal juga mewujudkan kerjasama dalam kalangan komuniti dan Jabatan Perikanan ke arah memastikan sumber perikanan sungai di Sabah dilindungi, dipulihara dan dituai secara mapan dan lestari.

Dr. Joachim berkata, Jabatan Perikanan telah mengambil inisiatif semenjak tahun 2002 untuk memajukan dan memantapkan lagi pelaksanaan sistem tagal.

Melalui perkongsian pintar ini katanya, Jabatan Perikanan bertindak sebagai penasihat teknikal kepada semua Ahli Jawatankuasa Tagal di setiap daerah dan mempromosi sistem tagal kepada daerah-daerah yang belum menjalankan sistem tagal.

Tambahnya, Jabatan Perikanan juga telah memperkenalkan konsep pengezonan kawasan tagal iaitu zon hijau bagi penangkapan ikan dibenarkan sepanjang tahun; zon kuning bagi penangkapan ikan adalah secara berjadual; dan zon merah bagi penangkapan ikan adalah tidak dibenarkan.

Konsep pengezonan ini diwujudkan agar pengurusan sumber perikanan sungai dapat dijalankan dengan lebih baik dan teratur, jelasnya.

“Sistem tagal berkonsepkan penglibatan komuniti dan melalui aktiviti tagal maka, pendapatan masyarakat luar bandar dapat ditingkatkan dengan adanya hasil tuaian ikan yang banyak, serta aktiviti tagal ekopelancongan seperti bermain ikan jinak, berkhemah di tepi sungai dan sukan memancing.

“Tagal ekopelancongan seperti Tagal Kg. Luanti, Tagal Kg. Marakau dan beberapa lagi tagal di daerah Ranau telah berjaya dalam meningkatkan pendapatan ekonomi komuniti dan dapat memberikan peluang pekerjaan kepada penduduk kampung,” ujar Dr. Joachim.

Menyedari betapa pentingnya konsep dan objektif sistem tagal ini, Kementerian Pertanian, Perikanan dan Industri Makanan  Sabah telah menetapkan 10 buah tagal pada tahun 2022 sebagai salah satu Key Performance Index (KPI) Jabatan Perikanan Sabah.  

“Saya difahamkan KPI tagal ini telahpun tercapai, malah Jabatan Perikanan Sabah telah dapat mewujudkan sebanyak 13 buah tagal yang baharu, melebihi  30 peratus daripada sasaran yang ditetapkan.

“Ini menunjukkan konsep tagal ini sememangnya mendapat sambutan yang sangat baik dalam kalangan masyarakat,” kata Dr. Joachim, sambil mengucapkan syabas dan tahniah kepada Jabatan Perikanan Sabah di atas usaha yang telah diambil dalam memajukan lagi sistem tagal di Sabah.

Selain sebagai satu sistem untuk melindungi, memulihara dan mengurus sistem perikanan sungai, sistem tagal juga telah berjaya menjadi satu produk pelancongan yang berjaya di Sabah, kata Dr. Joachim lagi.

Beliau turut mengucapkan syabas dan tahniah kepada tiga Jawatankuasa Tagal Kg. Turuntungon yang telah berkerjasama dalam usaha memajukan lagi sistem tagal di daerah ini kerana dengan usaha gigih mereka.