Oleh J Evachel John
KOTA KINABALU: Prosiding komital yang melibatkan bekas Ketua Menteri Sabah, Datuk Seri Mohd Shafie Apdal, telah ditangguhkan sementara menunggu keputusan semakan kehakiman.
Prosiding komital ini berkaitan dengan kenyataan Shafie mengenai inkues kematian Zara Qairina Mahathir yang didakwa menghina mahkamah.
Hakim Mahkamah Sesyen, Amir Shah Amir Hassan, membuat keputusan tersebut selepas mendengar hujahan daripada kedua-dua pihak berhubung bantahan awal (Preliminary Objections atau PO) yang dibangkitkan oleh pasukan guaman Shafie (responden).
Pasukan responden membangkitkan dua isu PO: pertama, isu forum berbeza yang mengeluarkan perintah membenarkan prosiding komital dijalankan; kedua, isu kekurangan bidang kuasa.
Mahkamah menolak PO pertama namun membenarkan sebahagian PO kedua, iaitu prosiding komital ditangguhkan sementara menunggu keputusan semakan kehakiman oleh Mahkamah Tinggi berhubung kebolehgunaan Ordinan Inkues.
Mahkamah seterusnya menetapkan 27 Mac 2026 untuk sebutan semula melalui Zoom bagi setiap pihak mengemas kini status semakan kehakiman.
Bagi isu pertama, berkaitan perintah membenarkan prosiding komital yang dikeluarkan oleh Mahkamah Sesyen Kota Kinabalu dan bukan oleh Mahkamah Koroner di Papar, tempat inkues dijalankan, Mahkamah berpendapat bahawa bantahan ini cacat kerana ia hanyalah kesilapan teknikal dan tidak sampai tahap menyalahi undang-undang.
Menurut mahkamah, tiada asas undang-undang bagi dakwaan bahawa prosiding komital itu tidak sah atau cacat, terutama kerana hakim yang sama mengendalikan inkues dan prosiding komital tersebut.
Bagi isu kedua, mahkamah berkata: “Saya membenarkan sebahagian PO kedua, iaitu prosiding komital ditangguhkan sementara menunggu keputusan semakan kehakiman Mahkamah Tinggi berhubung kebolehgunaan Ordinan Inkues. Saya menegaskan bahawa penangguhan ini hanya melibatkan prosiding komital dan bukan inkues itu sendiri.
Amir menjelaskan bahawa mengenai isu bidang kuasa, mana-mana undang-undang bertulis yang berkuatkuasa harus dipatuhi, dihormati dan menjadi panduan dalam semua prosiding mahkamah, sama ada undang-undang Persekutuan atau Negeri.
“Berhubung inkues kematian Zara, saya tidak menyatakan undang-undang mana yang harus dipatuhi buat masa ini, kerana isu tersebut masih belum diputuskan oleh Mahkamah Tinggi melalui semakan kehakiman yang telah difailkan,” katanya.
Namun, memandangkan ini adalah prosiding penghinaan mahkamah atau prosiding komital yang timbul daripada inkues tersebut, dan tiada keraguan bahawa Mahkamah Sesyen mempunyai kuasa untuk menghukum penghinaan, dengan mengambil kira bahawa akibatnya ialah tertuduh boleh disabitkan dan dijatuhkan hukuman jika didapati bersalah, Mahkamah berpendapat prosiding komital ini harus ditangguhkan sementara menunggu keputusan semakan kehakiman.
“Saya nyatakan ini kerana hujahnya mudah: prosiding komital, seperti namanya, mempunyai akibat penalti. Meneruskan prosiding komital apabila terdapat konflik undang-undang Persekutuan dan Negeri yang masih belum diputuskan oleh Mahkamah Tinggi adalah keadilan yang tergesa-gesa, dan apabila keadilan tergesa-gesa, ia seperti keadilan dikuburkan.
“Secara realistik, prosiding komital harus ditangguhkan sementara menunggu keputusan semakan kehakiman oleh Mahkamah Tinggi. Namun, penangguhan ini hanya terpakai kepada prosiding komital kerana ia mempunyai akibat penalti, dan tidak terpakai kepada prosiding inkues yang masih berjalan di mahkamah ini. Ringkasnya, prosiding komital ditangguhkan tetapi inkues diteruskan.
“Selain itu, tertuduh yang didakwa merupakan wakil rakyat di peringkat Persekutuan dan Negeri, dan saya percaya beliau bukan risiko untuk melarikan diri. Isunya hanyalah bahawa penentuan merit prosiding komital ini akan ditangguhkan sehingga semakan kehakiman diputuskan,” kata hakim.
Zara, seorang pelajar Tingkatan Satu, ditemui tidak sedarkan diri di asramanya pada 16 Julai 2025 dan disahkan meninggal dunia keesokan harinya di Hospital Queen Elizabeth (QEH).
Inkues Zara bermula pada 3 September 2025 dan seramai 64 orang saksi telah dipanggil. Prosiding inkues akan bersambung semula pada 31 Mac.
Pada 23 Oktober, Amir membenarkan Peguam Negara memulakan prosiding penghinaan terhadap Shafie dan aktivis Che Muna Din, juga dikenali sebagai Mona Din.
Pada 21 November tahun lepas, permohonan semakan kehakiman bagi mencabar inkues kematian Zara diajukan ke Mahkamah Tinggi, mendakwa prosiding itu tidak dijalankan mengikut undang-undang inkues Sabah.
Permohonan yang dikemukakan oleh Pengerusi Pertubuhan Kebajikan Ekonomi Semangat Bersatu Malaysia (PEMBELA), Datuk Seri Dr Mohd Jeffry Rosman, menamakan Peguam Negara dan Mahkamah Koroner sebagai responden pertama dan kedua.
Jabatan Peguam Negara (AGC) telah membantah permohonan pertubuhan bukan kerajaan (NGO) tersebut.
Shafie diwakili oleh peguam Jakariya Ab Jalil, Chen Ket Chuin, dan Batholomew Jingulam, manakala pihak pemohon diwakili oleh Timbalan Pendakwa Raya Mustaffa P Kunyalam, Nadia Mohd Izhar, dan Christopher Enteri Mawan.
