KUALA LUMPUR – Kebergantungan berterusan Malaysia terhadap syarikat berkaitan kerajaan (GLC) dan syarikat pelaburan berkaitan kerajaan (GLIC) dalam sektor strategik telah mewujudkan medan persaingan yang tidak seimbang bagi firma swasta, sekali gus menghalang persaingan dan membebankan pertumbuhan produktiviti, menurut Pertubuhan Kerjasama dan Pembangunan Ekonomi (OECD).
Dalam laporan OECD Economic Surveys: Malaysia 2026 yang diterbitkan pada Selasa, OECD berkata GLC dan GLIC—yang pemilikannya memberikan kerajaan kawalan—terus memainkan peranan utama dalam ekonomi Malaysia.
Menurut badan itu, kedudukan dominan GLC dalam sektor strategik antara lain berpunca daripada legasi Dasar Ekonomi Baru dan matlamat pemerkasaan Bumiputera.
Walaupun dasar berkenaan telah memperluas penyertaan Bumiputera dalam ekonomi dan pemilikan korporat, OECD berpandangan bahawa penggunaan kuota pemilikan serta layanan keutamaan dalam perolehan awam dan pelesenan juga boleh memesongkan isyarat pasaran, mengurangkan kecekapan serta mengehadkan ruang perkembangan firma swasta.
Skor Malaysia lebih tinggi
Kedudukan Malaysia dicerminkan melalui subindikator Peraturan Pasaran Produk atau Product Market Regulation (PMR) yang mengukur skop dan tadbir urus perusahaan milik kerajaan.
Malaysia mencatat skor 2.7, berbanding purata OECD sebanyak 1.2. Indonesia turut mencatat 1.2, manakala Thailand memperoleh 1.6 dan Filipina 1.9.
Dalam indikator berkenaan, skor lebih tinggi secara umumnya menunjukkan bahawa struktur pemilikan, peraturan atau amalan tadbir urus sesebuah negara lebih berpotensi menyekat persaingan.
Bagaimanapun, skor PMR bukan ukuran langsung terhadap keuntungan, kecekapan atau prestasi setiap GLC. Sebaliknya, ia menilai sejauh mana kerangka dasar, pemilikan dan tadbir urus sesebuah negara kondusif kepada persaingan pasaran.
Bagi membentuk persekitaran perniagaan yang lebih dinamik, OECD mengesyorkan Malaysia menerima pakai prinsip neutraliti persaingan.
Prinsip tersebut memerlukan GLC beroperasi berdasarkan syarat yang setara dengan firma swasta apabila menjalankan kegiatan komersial, khususnya dalam perolehan kerajaan dan akses kepada pembiayaan.
“Malaysia perlu menerima pakai prinsip neutraliti persaingan dengan memastikan GLC beroperasi atas syarat yang sama seperti firma swasta, khususnya dalam perolehan kerajaan dan akses kepada pembiayaan,” menurut laporan itu.
OECD turut mengesyorkan mandat Suruhanjaya Persaingan Malaysia diperkukuh bagi membolehkan peraturan antitrust dikuatkuasakan dengan lebih berkesan dalam sektor yang menyaksikan pertindihan kegiatan antara GLC dan perusahaan mikro, kecil dan sederhana (PMKS).
Langkah tersebut dijangka dapat mewujudkan medan persaingan yang lebih seimbang, khususnya kepada perusahaan kecil yang bersaing dengan syarikat berkaitan kerajaan.
Pelantikan Politik dan Ketelusan
Selain persaingan, OECD turut membangkitkan kelemahan tadbir urus dalam sebahagian GLC yang boleh memburukkan herotan pasaran dan mengurangkan keyakinan pelabur.
Walaupun terdapat komitmen di bawah Rancangan Malaysia Kedua Belas dan Ketiga Belas untuk memperkukuh tadbir urus, OECD menyatakan bahawa pelantikan politik dan proses membuat keputusan yang kurang telus masih berlaku.
Dengan merujuk kepada Laporan Ketua Audit Negara 2024, OECD berkata terdapat keputusan strategik tertentu, termasuk pelaburan besar dan urusan perolehan, yang dibuat tanpa kelulusan sewajarnya daripada lembaga pengarah.
Pelaporan kewangan yang kurang telus dan pengurusan risiko yang tidak berkesan turut menjejaskan akauntabiliti serta piawaian tadbir urus korporat.
Bagaimanapun, dapatan tersebut merujuk kepada kelemahan tadbir urus yang dikenal pasti dalam kes tertentu dan tidak semestinya menggambarkan prestasi setiap GLC di Malaysia.
Bagi menangani masalah itu, OECD mengesyorkan rangka kerja tadbir urus GLC diselaraskan dengan OECD Guidelines on Corporate Governance of State-Owned Enterprises 2024.
Antara langkah yang dicadangkan ialah pelantikan ahli lembaga berdasarkan merit dan kelayakan profesional, pelaksanaan tempoh bertenang bagi ahli politik sebelum menyertai lembaga GLC serta pendedahan lebih menyeluruh mengenai keputusan kewangan dan perolehan.
Sebanyak 325 program PMKS
Laporan itu turut mengetengahkan masalah penyampaian bantuan kerajaan kepada PMKS melalui landskap institusi yang besar dan berpecah-pecah.
Berdasarkan angka yang dipetik OECD daripada laporan Bernama, sebanyak 325 program pembangunan keusahawanan dan PMKS dilaksanakan pada 2024 oleh 14 kementerian Persekutuan, lebih 50 agensi dan kesemua 13 kerajaan negeri.
Menurut OECD, penyebaran program melalui terlalu banyak kementerian dan agensi telah menyebabkan pertindihan, pengulangan serta kerumitan pentadbiran. Keadaan itu turut menimbulkan kekeliruan kepada PMKS yang ingin mengenal pasti bantuan bersesuaian.
OECD menggesa kerajaan memperkukuh penyelarasan dan menyatukan program sokongan awam yang bertindih bagi meningkatkan keberkesanan pelaksanaannya.
Utamakan keupayaan dan prestasi
Dalam memperkasakan ekonomi Bumiputera, OECD mengesyorkan pendekatan yang lebih mesra pasaran dan memberikan penekanan kepada pembangunan keupayaan serta pencapaian prestasi, berbanding terlalu bergantung pada syarat pemilikan.
Antara pendekatan yang dicadangkan ialah skim geran kompetitif, dana inovasi terbuka dan program pembangunan pembekal yang dikaitkan dengan penanda aras produktiviti yang jelas.
Platform digital bagi perolehan dan pembiayaan PMKS turut dicadangkan bagi memastikan akses lebih saksama melalui sistem pemarkahan yang telus, dan bukannya pengecualian berdasarkan budi bicara.
Cadangan OECD tidak bermaksud semua GLC dan GLIC perlu dihapuskan atau kerajaan perlu menarik diri sepenuhnya daripada ekonomi.
Sebaliknya, tumpuan badan itu adalah untuk memastikan syarikat berkaitan kerajaan beroperasi secara profesional, telus dan bertanggungjawab serta tidak menerima kelebihan yang menjejaskan persaingan apabila beroperasi dalam pasaran komersial.
Pembaharuan tersebut dilihat penting untuk membina sektor swasta yang lebih dinamik, meningkatkan keyakinan pelabur dan mempercepat pertumbuhan produktiviti Malaysia.
Sumber: OECD Economic Surveys: Malaysia 2026, Bab 3 mengenai produktiviti, persaingan, PMKS dan tadbir urus perusahaan milik kerajaan.
