TUARAN: Kerajaan Negeri sedang meneliti cadangan untuk memperluaskan Kinabalu UNESCO Global Geopark (KUGGp) bagi merangkumi sebahagian kawasan daerah Tuaran.
Ketua Menteri Datuk Seri Hajiji Noor berkata, penemuan awal daripada Ekspedisi Saintifik Geo-Sulaman (EGOS 2025) yang dijalankan pada April 2025 menunjukkan Tuaran mempunyai ciri geologi yang unik, biodiversiti yang kaya, warisan budaya yang signifikan serta pengetahuan komuniti yang bernilai.
“Aset-aset ini wajar dikaji dan didokumentasikan dengan teliti serta, jika bersesuaian, dimasukkan dalam kerangka pemuliharaan dan pembangunan mampan yang lebih luas bagi memperkukuh keterhubungan ekologi dan ekopelancongan Sabah,” katanya.
Beliau berkata demikian pada majlis penutupan Misi Penilaian Semula KUGGp di Pusat Kebudayaan Rumpun Bajau Sama, Lok Batik di sini pada Jumaat.
Teks ucapan beliau dibacakan Menteri Pelancongan, Kebudayaan dan Alam Sekitar Datuk Jafry Ariffin.
Pada masa ini, Hajiji berkata, KUGGp meliputi kawasan seluas kira-kira 4,750 kilometer persegi merentasi tiga daerah, iaitu Kota Belud, Kota Marudu dan sebahagian Ranau.
Pengurusan kawasan sebesar ini, yang melibatkan pelbagai bidang kuasa pentadbiran dan komuniti yang pelbagai, memerlukan strategi jangka panjang yang jelas dan terselaras.
Sehubungan itu, Hajiji berkata Pelan Pengurusan Kinabalu UNESCO Global Geopark 2026–2035 menggantikan Pelan Pengurusan Interim 2021–2025.
“Pelan baharu ini mengintegrasikan tonggak utama geopark, iaitu pemuliharaan sumber, penyelidikan, pendidikan dan pembangunan sosioekonomi, dan akan dilaksanakan dalam tiga fasa iaitu pembinaan asas, pemecutan dan transformasi, berpandukan sembilan tema strategik menuju 2035,” katanya.
Hajiji berkata, Misi Penilaian Semula KUGGp yang bermula pada 10 Ogos bukan semata-mata untuk mengekalkan pengiktirafan UNESCO, tetapi merupakan peluang untuk memperkukuh institusi, menambah baik pengurusan, mempertingkat penyertaan
komuniti serta memastikan nilai-nilai UNESCO diterjemahkan kepada tindakan nyata di lapangan.
“Marilah kita beriltizam untuk menterjemahkan pengiktirafan antarabangsa ini kepada pemuliharaan yang lebih kukuh, pendidikan yang lebih baik, komuniti yang berdaya tahan serta peluang ekonomi yang lebih adil untuk rakyat kita.
“Aspirasi kita jelas. Menjelang 2035, Kinabalu UNESCO Global Geopark (KUGGp) harus menjadi model pengurusan landskap bersepadu yang diiktiraf di peringkat global, sebuah tempat di mana pemuliharaan, kesejahteraan komuniti dan kemakmuran mampan saling memperkukuh antara satu sama lain,” katanya.
Hajiji berkata, dalam hal ini, KUGGp telah diperkukuh dengan struktur tadbir urus yang jelas, manakala jawatankuasa utama iaitu Infrastruktur dan Pemerkasaan Komuniti, Pemuliharaan dan Geopelancongan; Pelancongan dan Promosi, serta Jaringan dan Kerjasama di bawah Kementerian Pelancongan, Kebudayaan dan Alam Sekitar beroperasi dengan hala tuju strategik keseluruhan yang disediakan oleh Jawatankuasa Pemandu Geopark Sabah.
Struktur ini mencerminkan satu prinsip penting bahawa geopark merupakan tanggungjawab bersama, katanya sambil menambah bahawa antara inisiatif utama ialah penubuhan Jawatankuasa Infrastruktur dan Pemerkasaan Komuniti yang diselaraskan oleh Pejabat Daerah masing-masing di seluruh kawasan KUGGp.
“Melalui mekanisme ini, keperluan pembangunan tempatan dan keutamaan pembangunan kapasiti komuniti dikenal pasti dan diselaraskan, sekali gus membolehkan tindakan yang lebih bersepadu dilaksanakan bagi memenuhi keperluan setempat secara langsung.
“Usaha terselaras jawatankuasa telah memperluaskan program seperti Program Jangkauan Geopark dan Kem Geopark, selain memperkukuh kerjasama dengan pemain industri, pengendali tapak, institusi pendidikan dan pihak berkepentingan lain menerusi inisiatif Rakan Geopark dan Sekolah Geopark.
“Program-program ini merupakan langkah penting ke arah membangunkan kemahiran, mewujudkan sumber pendapatan dan memperluaskan peluang untuk komuniti tempatan,” katanya.
Menurut Hajiji, pengiktirafan UNESCO mesti memberikan lebih daripada sekadar prestij antarabangsa, sebaliknya perlu menyediakan peluang yang bermakna dan mampan untuk memberi manfaat kepada komuniti menerusi pelancongan dan geopelancongan yang bertanggungjawab, perusahaan berasaskan komuniti, pembangunan produk tempatan, pengalaman kebudayaan, pendidikan, latihan kemahiran, peluang pekerjaan serta penyertaan dalam proses membuat keputusan.
“Pendekatan ini selaras dengan pelan pembangunan Sabah Maju Jaya (SMJ) 2.0 bagi tempoh 2026–2030, yang bertujuan memacu Sabah yang lebih berdaya saing, inklusif dan mampan, di samping memastikan pembangunan menyumbang kepada kesejahteraan rakyat kita.
“Bagi KUGGp, ini bermakna memperluaskan akses pasaran, memperkukuh keusahawanan tempatan, menambah baik infrastruktur yang bersesuaian serta memastikan komuniti menjadi rakan kongsi aktif dalam mencorakkan pembangunan, bukan sekadar penerima manfaat secara pasif,” katanya.
Sementara itu Hajiji merakamkan penghargaan kepada penilai UNESCO, Dr Zhang Yuanhai dan Dr Atsuko Niina, atas kepakaran dan ketelitian mereka sepanjang Misi Penilaian Semula KUGGp 2026.
Beliau berkata, setiap UNESCO Global Geopark menjalani penilaian semula setiap empat tahun dan proses ini penting bukan sahaja untuk mengekalkan pengiktirafan antarabangsa, tetapi juga bagi memastikan geopark terus memenuhi piawaian, prinsip dan tanggungjawab yang ditetapkan UNESCO.
“Kita juga mengucapkan terima kasih kepada penasihat saintifik KUGGp, Taman- Taman Sabah sebagai agensi peneraju, agensi Kerajaan Persekutuan dan Negeri, institusi pengajian tinggi, pejabat daerah, pihak berkuasa tempatan, pemimpin masyarakat dan komuniti tempatan, serta setiap organisasi dan individu yang usaha mereka telah menjayakan misi penilaian semula ini,” katanya.
