KUALA LUMPUR – Iran mengumumkan pembukaan semula Selat Hormuz kepada semua kapal komersial susulan perkembangan positif gencatan senjata di Lubnan, sekali gus meredakan sebahagian ketegangan geopolitik di rantau Asia Barat.
Menteri Luar Iran, Abbas Araqchi, dalam satu hantaran di platform X memaklumkan bahawa laluan strategik itu kini dibuka sepenuhnya, dengan pergerakan kapal diselaraskan melalui laluan yang telah ditetapkan oleh pihak berkuasa maritim Iran.
Pembukaan semula selat berkenaan menandakan perubahan ketara selepas tindakan tegas sebelum ini oleh Islamic Revolutionary Guard Corps (IRGC) yang mengumumkan penutupan laluan tersebut pada 27 Mac lalu susulan ketegangan memuncak di Teluk. IRGC ketika itu memberi amaran bahawa mana-mana kapal yang cuba merentasi kawasan tersebut berdepan risiko tindakan ketenteraan.
Menurut seorang pegawai kanan Iran, laluan perkapalan kini dibenarkan namun tertakluk kepada penyelarasan ketat dengan IRGC serta kelulusan Pertubuhan Pelabuhan dan Maritim Iran bagi memastikan keselamatan navigasi. Kapal tentera masih dilarang melalui selat tersebut, manakala kapal dagang perlu menggunakan lorong yang dianggap selamat oleh pihak Iran.
Perkembangan ini turut dikaitkan dengan rundingan lebih luas melibatkan pembebasan dana Iran yang dibekukan, dianggarkan mencecah AS$30 bilion, sebagai sebahagian daripada perjanjian yang membuka semula laluan tersebut.
Dalam reaksi segera, Presiden Amerika Syarikat, Donald Trump, menyambut baik pengumuman itu dan menyatakan keyakinan bahawa perjanjian lebih besar bagi menamatkan konflik Iran bakal dicapai dalam masa terdekat. Namun, beliau menegaskan bahawa sekatan terhadap kapal yang berurusan dengan pelabuhan Iran masih kekal berkuat kuasa.
Walau bagaimanapun, situasi di lapangan masih tidak sepenuhnya jelas. Ratusan kapal dan kira-kira 20,000 pelaut dilaporkan masih terkandas di Teluk, menunggu kebenaran untuk melalui laluan yang mengendalikan hampir 20 peratus aliran minyak dan gas asli cecair dunia.
Tambahan pula, kebimbangan terhadap ancaman keselamatan kekal tinggi, khususnya berkaitan kemungkinan kewujudan periuk api di kawasan laluan perkapalan. Pihak Tentera Laut AS telah mengeluarkan nasihat agar kapal-kapal berhati-hati dan mempertimbangkan laluan alternatif.
Persatuan perkapalan antarabangsa, termasuk Baltic and International Maritime Council, turut menyuarakan kebimbangan terhadap ketidakpastian status keselamatan di Skim Pengasingan Trafik (TSS), yang menjadi laluan utama kapal keluar masuk Teluk sejak sekian lama.
Sementara itu, International Maritime Organization (IMO) memaklumkan bahawa pihaknya sedang menilai kesahihan pengumuman tersebut, khususnya dari segi pematuhan kepada prinsip kebebasan navigasi dan keselamatan laluan antarabangsa.
Media kerajaan Iran turut memberi amaran bahawa sebarang penerusan sekatan oleh Amerika Syarikat boleh dianggap sebagai pelanggaran terhadap gencatan senjata, sekali gus berisiko menyebabkan penutupan semula Selat Hormuz.
Dalam konteks lebih luas, perkembangan ini dilihat sebagai langkah awal ke arah meredakan konflik serantau, namun pemerhati berpendapat kestabilan jangka panjang masih bergantung kepada hasil rundingan diplomatik yang sedang berlangsung antara kuasa-kuasa utama dunia.
