KUALA LUMPUR – Kenyataan Ahli Parlimen Pasir Puteh, Datuk Dr Nik Muhammad Zawawi Salleh, berkaitan latar belakang dua sahabat utama Nabi Muhammad SAW sebelum kedatangan Islam mencetuskan kontroversi besar dan mengundang kecaman pelbagai pihak termasuk tokoh agama, ahli akademik serta masyarakat Islam di negara ini.
Kontroversi itu tercetus selepas satu rakaman ceramah beliau tular di media sosial yang didakwa mengandungi kenyataan bahawa Saidina Abu Bakar al-Siddiq pernah menjadi ceti peminjam wang yang menindas masyarakat pada zaman jahiliah, manakala Saidina Umar al-Khattab pula digambarkan terlibat dalam kerosakan moral sehingga dikaitkan dengan perbuatan zina dan merampas isteri orang.
Kenyataan tersebut dipercayai dibuat dalam konteks menjelaskan kehebatan Islam yang mampu mengubah manusia daripada kehidupan jahiliah kepada insan yang dimuliakan Allah SWT selepas menerima hidayah dan tarbiah Islam.
Namun begitu, isu utama yang menjadi pertikaian ialah dakwaan berkenaan tidak disertakan dengan sandaran jelas daripada hadis sahih, athar ataupun karya sirah Islam muktabar yang diterima dalam tradisi Ahli Sunnah Wal Jamaah.
Rakaman ceramah itu kemudiannya tersebar luas di media sosial dan mencetuskan perdebatan hangat dalam kalangan masyarakat Islam, khususnya mengenai adab ketika membicarakan sejarah para sahabat Nabi Muhammad SAW.
Tiada Sandaran Sahih
Beberapa tokoh agama dan pemerhati ilmu hadis menegaskan bahawa tiada riwayat sahih yang secara khusus menyatakan Saidina Umar pernah menjadi penzina atau merampas isteri orang sebelum memeluk Islam.
Begitu juga dakwaan bahawa Saidina Abu Bakar merupakan seorang ceti yang menindas masyarakat tidak ditemukan dalam kitab hadis utama seperti Sahih al-Bukhari dan Sahih Muslim ataupun karya sejarah Islam awal yang diterima majoriti ulama Sunni.
Dalam tradisi Ahli Sunnah Wal Jamaah, para sahabat Rasulullah SAW mempunyai kedudukan sangat tinggi kerana mereka dipuji secara langsung dalam al-Quran serta memainkan peranan besar dalam penyebaran Islam dan periwayatan hadis Nabi SAW.
Pakar agama turut mengingatkan bahawa sejarah awal Islam turut dipengaruhi konflik politik dan polemik mazhab yang berkembang selepas kewafatan Rasulullah SAW, menyebabkan tidak semua riwayat sejarah boleh diterima tanpa penelitian sanad dan kesahihan sumber.
Menurut mereka, kecuaian membezakan antara hadis sahih, riwayat lemah dan cerita polemik politik boleh menyebabkan masyarakat menerima sesuatu dakwaan tidak sahih sebagai fakta agama.
Permohonan Maaf Selepas Kecaman
Selepas menerima kritikan meluas, Nik Zawawi pada peringkat awal dilihat mempertahankan kenyataannya menerusi satu rakaman video dan secara sinis memaafkan pihak yang mengkritik beliau.
Bagaimanapun, pendekatan itu gagal meredakan kemarahan masyarakat kerana ramai berpendapat beliau tidak memahami sensitiviti isu melibatkan maruah sahabat Nabi SAW.
Tidak lama kemudian, beliau tampil membuat permohonan maaf secara terbuka dan menarik balik kenyataannya selepas menerima teguran daripada beberapa alim ulama.
Dalam penjelasan tersebut, beliau mengakui kisah berkaitan zaman jahiliah yang disebut dalam ceramah itu sememangnya tidak mempunyai riwayat kuat dan jika ada sekalipun hanya bertaraf daif.
Pengakuan itu secara tidak langsung menimbulkan persoalan mengenai tahap penelitian akademik sebelum sesuatu kenyataan disampaikan kepada masyarakat, terutama oleh tokoh agama yang mempunyai pengaruh besar.
Reaksi Institusi Agama
Menteri di Jabatan Perdana Menteri (Hal Ehwal Agama), Zulkifli Hasan, turut menegaskan bahawa menghina atau merendahkan martabat sahabat Nabi Muhammad SAW merupakan perbuatan haram dan termasuk dalam dosa besar.
Beliau berkata, para sahabat merupakan generasi terbaik yang memainkan peranan besar dalam menegakkan Islam bersama Rasulullah SAW dan menjadi penyampai utama agama kepada umat Islam hari ini.
Sementara itu, pendakwah Ahmad Fauwaz Fadzil turut mengingatkan kepentingan menjaga adab serta kecermatan ketika berbicara mengenai sejarah para sahabat agar tidak menimbulkan fitnah dan kekeliruan dalam masyarakat.
Menurut beliau, walaupun seseorang mungkin tidak berniat menghina, ucapan yang boleh mencetuskan salah faham terhadap kedudukan para sahabat tetap perlu diperbetulkan.
Implikasi Politik terhadap PAS
Pemerhati politik melihat kontroversi itu memberi kesan langsung terhadap imej Parti Islam Se-Malaysia kerana Nik Zawawi bukan sekadar ahli politik biasa, tetapi pernah memegang jawatan penting dalam kepimpinan ulama parti tersebut.
Mereka berpandangan isu berkenaan membuka ruang kritikan bahawa status “ulama” tidak boleh dijadikan lesen untuk mengeluarkan kenyataan tanpa disiplin ilmu dan semakan akademik yang ketat.
Selain itu, terdapat kebimbangan bahawa sebahagian penyokong politik mungkin menerima bulat-bulat sesuatu kenyataan hanya kerana ia datang daripada tokoh agama parti tanpa membuat semakan terhadap sumber dan kesahihan fakta.
Penganalisis turut melihat kontroversi itu memberi tekanan kepada PAS supaya lebih berhati-hati dalam menggunakan naratif agama dalam politik bagi mengelakkan agama dipersepsi diperalatkan secara tidak bertanggungjawab.
Kepentingan Disiplin Ilmu
Kontroversi tersebut sekali lagi membuka perbahasan lebih luas mengenai kepentingan disiplin ilmu, integriti akademik dan tanggungjawab tokoh agama ketika menyampaikan ceramah kepada masyarakat.
Beberapa pihak menegaskan bahawa penyampaian cerita sensasi agama tanpa sandaran jelas bukan sahaja boleh mencetuskan fitnah terhadap tokoh-tokoh Islam, malah berpotensi merosakkan keyakinan masyarakat terhadap institusi agama.
Mereka turut mengingatkan bahawa budaya memetik cerita tanpa semakan sumber perlu dibendung kerana ia boleh mengelirukan masyarakat dan mencetuskan polarisasi dalam ruang awam.
Susulan kontroversi itu, banyak pihak menggesa supaya semua tokoh agama dan ahli politik lebih berhati-hati, beradab dan bertanggungjawab ketika menyampaikan kenyataan berkaitan sejarah Islam serta maruah para sahabat Rasulullah SAW.
